Rozbudowa i aranżacja willi w Saint-Jean-Cap-Ferrat

Dwie sytuacje, dwa sposoby powiększania. W osadzie portowej zabudowa jest zwarta i skromnego gabarytu: metra kwadratowego nie bierze się ani sąsiadowi, ani ulicy — zdobywa się go wewnątrz bryły, zagospodarowując poddasze albo przywracając użytkowi niższą kondygnację. Na wielkich posiadłościach odosobnionych w parkach pytanie się odwraca: miejsca nie brakuje, ale to park stanowi o wartości tego miejsca, i oranżerii, pawilonu basenowego czy oficyny nie stawia się tam, gdzie woła je rzut — stawia się je tam, gdzie przyjmuje je ogród.

Ekspozycja zmienia się ze stoku na stok i rozstrzyga o usytuowaniu, zanim rozstrzygnie o materiałach. Bok zwrócony ku sąsiedniej redzie i bok otwierający się na wschodnią zatokę nie dostają ani tego samego słońca, ani tego samego wiatru: niecka nie paruje w tym samym tempie, pergola nie osłania tych samych godzin, taras nie staje się użyteczny o tej samej porze dnia. Ogrody półwyspu należą zresztą tyleż do budownictwa, co do roślinności — kamienne schody, niecki i pergole to realizacje murarskie żyjące na zewnątrz, pod wodą i pod solą, i projektuje się je z tą samą wymagalnością co budynek.

Cap Ferrat objęty jest ochroną jako teren zabytkowy na mocy zarządzenia z 15 lipca 1975 roku. Na terenie objętym ochroną roboty wymagają szczególnego zezwolenia prefekta albo ministra właściwego do spraw takich terenów, zależnie od ich wagi — reżim surowszy niż zgłoszenie, które wystarcza na terenie jedynie wpisanym. Półwysep jest ponadto pokryty obszarem Natura 2000 pod oznaczeniem FR9301996, dla którego sporządzono dokument celów. Powiększenia nie rozpatruje się zatem w jednym okienku, a kolejność, w jakiej zasięga się opinii, waży na harmonogramie nie mniej niż sam rysunek.

Jako gmina nadmorska stosuje pas stumetrowy liczony od górnej granicy brzegu, niezabudowywalny poza przestrzeniami zurbanizowanymi, oraz reżim przestrzeni bliskich brzegowi, gdzie rozszerzenie urbanizacji dopuszcza się jedynie ograniczone i uzasadnione. To właśnie warunkuje każde powiększenie obrysu od strony morza i tę kwestię rozstrzyga się przed rysunkiem, nigdy po nim. Nie obiecujemy pozwolenia: mówimy, na co miejsce pozwala liczyć.

Ochrona cypla nie jest jedyną warstwą. Gmina w całości mieści się w terenie wpisanym „Wybrzeże od Nicei do Mentony”, ustanowionym zarządzeniem z 20 marca 1973 roku, które obejmuje 9 426 hektarów na piętnastu gminach. Dochodzą do tego, na tym samym terytorium, wpis terenów nadbrzeżnych Cap Ferrat z 12 września 1966 roku oraz objęcie ochroną morskiej domeny publicznej z 30 czerwca 1972 roku. Cztery akty, cztery obwody, cztery reżimy, które nie pokrywają się dokładnie. Pierwsze pytanie powiększenia nie brzmi więc, co chce się zbudować, lecz pod którym z tych obwodów leży miejsce, gdzie chciałoby się budować.

Powiększenie nigdy nie przychodzi samo. Roboty konstrukcyjne i ogólnobudowlane mówią, co grunt i istniejąca tkanka są w stanie unieść; kompleksowa renowacja doprowadza rezydencję do poziomu tego, co się do niej dokłada — inaczej dodane podkreśla stare, zamiast mu służyć; wykończenia i rozwiązania na miarę zestrajają materie jednej z materiami drugiego, aż złącze przestaje być widoczne. W tym właśnie porządku trzymają się nasze rzemiosła w Saint-Jean-Cap-Ferrat.