Wykończenia na miarę w Nicei

Wystrój wnętrz tutejszych kamienic mieszczańskich opiera się na sztukaterii gipsowej i profilowanym tynku, parkietach, marmurowych kominkach i stolarce drobnoszprosowej. To całość spójna, narysowana w czasach, gdy profil gzymsu odpowiadał wysokości pomieszczenia. Wystrój sztukatorski bywa też pierwszą stratą kolejnych remontów mieszkania: zbity, obudowany, utopiony pod warstwami. Jego przywrócenie wymaga obmiaru przed demontażem — odcisk, wzornik, profil ciągniony po szablonie — a nie odtworzenia post factum z katalogu. Na tym polega różnica między gzymsem a wystrojem.

Miasto zostało wpisane 27 lipca 2021 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO pod nazwą „Nicea, miasto zimowej willegiatury Riwiery”, z tytułu kryterium (ii). Wpis odnotowuje stopienie wpływów brytyjskich, włoskich, francuskich i rosyjskich, które wydało rozmaitość stylów architektonicznych i wystrojów wyrażającą kosmopolityczny charakter stacji zimowej. Dla tego, kto restauruje, nie jest to abstrakcja: w jednej kamienicy mieszczańskiego rdzenia profil może iść za wzorem włoskim, a stolarka za zwyczajem brytyjskim. Rozpoznanie źródła wystroju poprzedza gest.

Plan ochrony i waloryzacji Starej Nicei został zatwierdzony dekretem z 17 grudnia 1993 roku i zmieniony dekretem z 22 października 1997 roku: to ten dokument, a nie sam metropolitalny plan miejscowy, rządzi pracami w jego obszarze. Schodzi on do poziomu detalu — na tym polega jego sens. Na elewacji, na stolarce, na zwieńczeniu pytanie nie brzmi zatem tylko, co byłoby piękne, lecz co dokument nakazuje. Wychodzimy od tego i mówimy o tym przed najmniejszym zamówieniem materiału.

Wystrój jest tu raczej włoski niż francuski: gzyms typu génoise wieńczący elewację, takież sufity we wnętrzach, tynk malowany i trompe-l’œil, gdzie obramienia, boniowania i profile są malowane, a nie rzeźbione. Odtworzenie trompe-l’œil to praca malarza dekoratora, nie tynkarza: trzeba obmierzyć układ, odnaleźć światło pozorne i uzgodnić cień rzucany z rzeczywistą orientacją elewacji. Płaska plama zamiast modelunku widoczna jest z przeciwległej strony ulicy. Sama tkanka jest zamknięta dla pojazdów: zaopatrzenie odbywa się ręcznie lub w wyznaczonych oknach czasowych.

Promenade des Anglais i Quai des États-Unis tworzą wprost wystawioną pierwszą linię: elewacje i stolarka przyjmują tam osad solny, podczas gdy wzgórza Cimiez, o kilka kilometrów dalej, są go w znacznej mierze pozbawione. Ten sam wyrób — ślusarka balkonowa, stolarka zewnętrzna, okucie — nie ma tu ani tej samej trwałości, ani tej samej potrzeby ochrony. Na wzgórzach wypoczynkowych, Mont Boron balkonem nad morzem i Les Baumettes na zachodzie, rządzą spadek i orientacja, nie sól.

W kamienicach centrum historyczne klatki schodowe i ich balustrady są realizacjami chronionymi same w sobie: ich ochrona na czas robót jest osobną pozycją, na równi z przenoszeniem ręcznym. Wykończenie zakłada wreszcie to, co je poprzedza: roboty konstrukcyjne i ogólnobudowlane, które zwracają poziomy, renowację klasy premium, która przesądza o koncepcji, rozbudowę i aranżację, które przekomponowują rzut. Strona, którą poświęcamy Nicei, łączy te cztery umiejętności.